O le taimi ua tuanaʻi ma le taimi nei o le kilokalama

O le a le mamafa o le kilokalama e tasi? Ua suʻesuʻeina e saienitisi lenei faʻafitauli e foliga mai e faigofie mo le tele o tausaga.

 

I le 1795, na faʻalauiloa ai e Falani se tulafono na faʻatulagaina ai le "kalama" o le "mamafa atoa o le vai i totonu o se kupita o lona voluma e tutusa ma le tasi vaselau o le mita i le vevela pe a liusuavai le aisa (o lona uiga, 0°C)." I le 1799, na iloa ai e saienitisi o le voluma o le vai e sili ona mautu pe a maualuga le mafiafia o le vai i le 4°C, o lea ua suia ai le faʻamatalaga o le kilokalama i le "mamafa o le 1 kupita tesimita o le vai mama i le 4°C". O lenei mea na maua ai se kilokalama platinum mama muamua, o le kilokalama ua faʻamatalaina o le tutusa ma lona mamafa, lea e taʻua o le kilokalama o faʻamaumauga.

 

O lenei kilokalama teuina ua faʻaaogaina o se faʻailoga mo le 90 tausaga. I le 1889, na faʻamaonia ai e le Konafesi Faʻavaomalo Muamua i le Metrology se kopi o le platinum-iridium alloy e sili ona latalata i le kilokalama teuina e pei o le kilokalama muamua faavaomalo. O le mamafa o le "kilokalama" e faʻamatalaina e se platinum-iridium alloy (90% platinum, 10% iridium) cylinder, e tusa ma le 39 mm le maualuga ma le lautele, ma o loʻo teuina nei i se fogafale i lalo i tua o Pale.

信图片_20210305114958

Kilokalama muamua faavaomalo

Talu mai le Vaitaimi o le Malamalama, ua tuuto atu le vaega o suʻesuʻega i le faʻatuina o se faiga suʻesuʻega lautele. E ui o se auala talafeagai e faʻaaoga ai le mea faitino e fai ma fua faʻatatau o le fuaina, ae ona e faigofie ona faʻaleagaina le mea faitino e mafua mai i mea na faia e tagata poʻo mea tau siʻosiʻomaga, o le a aʻafia ai le mautu, ma ua leva ona mananaʻo le vaega o suʻesuʻega e tuʻua lenei metotia i se taimi vave e mafai ai.

A maeʻa ona faʻaaogaina e le kilokalama le faʻamatalaga faʻavaomalo muamua o le kilokalama, o loʻo i ai se fesili o loʻo popole tele i ai le au suʻesuʻe i le fua: o le a le mautu o lenei faʻamatalaga? Pe o le a fesuiaʻi ea i le aluga o taimi?

E tatau ona fai atu o lenei fesili na laga i le amataga o le faʻamatalaga o le mamafa o le kilokalama. Mo se faʻataʻitaʻiga, ina ua faʻamatalaina le kilokalama i le 1889, na gaosia ai e le Ofisa Faavaomalo o Mamafa ma Fua ni mamafa kilokalama e 7 o le platinum-iridium alloy, o se tasi o ia mea o le International. O le kilokalama muamua e faʻaaogaina e faʻamatalaina ai le mamafa o le kilokalama, ma o isi mamafa e 6 e faia i le mea lava e tasi ma le faiga lava e tasi e faʻaaogaina o ni faʻailoga lona lua e siaki ai pe i ai se feeseeseaʻiga i le va o le tasi ma le isi i le aluga o taimi.

I le taimi lava e tasi, faatasi ai ma le atinaʻeina o tekinolosi saʻo maualuga, tatou te manaʻomia foʻi ni fua e sili atu ona mautu ma saʻo. O le mea lea, na fautuaina ai se fuafuaga e toe faʻamatalaina ai le iunite faʻavae faʻavaomalo ma ni mea tumau faaletino. O le faʻaaogaina o mea tumau e faʻamatalaina ai iunite fua o lona uiga o nei faʻamatalaga o le a faʻafetaui ai manaʻoga o le isi tupulaga o suʻesuʻega faasaienisi.

E tusa ai ma faʻamaumauga aloaia a le Ofisa Faavaomalo o Mamafa ma Fua, i le 100 tausaga mai le 1889 i le 2014, na suia ai le tulaga lelei o isi kilokalama muamua ma le kilokalama muamua faavaomalo i le tusa ma le 50 maikokalama. O lenei mea e faʻaalia ai o loʻo i ai se faʻafitauli i le mautu o le faʻailoga faaletino o le iunite lelei. E ui o le suiga o le 50 maikokalama e foliga mai e laʻititi, ae e iai sona aafiaga tele i nisi o pisinisi maualuluga.

Afai e faʻaaogaina fua faʻavae faaletino e sui ai le fua faʻatatau faaletino o le kilokalama, o le mautu o le iunite mamafa o le a le afaina i le vateatea ma le taimi. O le mea lea, i le 2005, na tusia ai e le Komiti Faavaomalo mo Mamafa ma Fua se faʻavae mo le faʻaaogaina o fua faʻavae faaletino e faʻamatalaina ai nisi iunite faavae o le Faʻavaomalo o Iunite. E fautuaina le faʻaaogaina o le fua faʻavae Planck e faʻamatalaina ai le iunite mamafa o le kilokalama, ma e faʻamalosiauina fale suʻesuʻe agavaa i le tulaga faʻaleatunuu e faʻatino galuega suʻesuʻe faasaienisi e fesoʻotaʻi i ai.

O le mea lea, i le Konafesi Faavaomalo i le Metrology i le 2018, na palota ai saienitisi e faaleaogaina aloaia le kilokalama faavaomalo, ma suia le Planck constant (faailoga h) o le tulaga faatonuina fou e toe faauigaina ai le "kg".


Taimi na lafoina ai: Mati-05-2021